menu close menu

Osmanlı Kitapları ve El Yazmaları, Osmanlıca Kitap ve El Yazması Alanlar

Üç kıtayı ve yarım bin yılı aşkın bir süreyi kapsamasına rağmen, Osmanlı İmparatorluğu tarih severler tarafından nispeten ihmal edilmiştir ve son zamanlardaki popüler metinlerin bir kısmı akademik çalışmadan çok kurguya borçludur. Bu talihsiz bir durumdur, çünkü Osmanlı İmparatorluğu, genellikle Avrupa meseleleriyle yakından bağlantılı, etkileyici ve büyüleyici bir geçmişe sahiptir.

Bayerische Staatsbibliothek tarafından düzenlenen Türk ve Osmanlı Türk edebiyatı koleksiyonu, yaklaşık 48.000 Türk basılı eseri (1928 – 2015), yaklaşık 1.300 Osmanlı Türk basılı eseri (1729 – 1928, Arapça yazılmış) ve yaklaşık 770 Osmanlı Türkçesi el yazması (yaklaşık. 1500 – 1920). İkincisi, sadelik uğruna kısaca “Türk el yazmaları” olarak adlandırılır. Buna ek olarak, Türk koleksiyonunda yaklaşık 650 bitmiş ve yaklaşık 40 güncel dergi (süreli yayınlar ve yıllıklar) ve yaklaşık 400 harita bulunmaktadır. Yıllık artış şu anda yaklaşık 600 hacimdir.

Vakıf ve tahsilat geliştirme

Bugünkü Bayerische Staatsbibliothek’in temelini oluşturan bilim adamı Johann Albrecht Widmanstetter’in (1506 – 1557) kütüphanesinde zaten az sayıda Türkçe el yazması bulunduğu iddia ediliyor. Sonraki yüzyıllarda bu ancak sınırlı ölçüde artırılabilirdi. Sürekli koleksiyon geliştirme koşulları ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında düzeldi. Artık ağırlıklı olarak akademisyenlerin kütüphanelerinden daha fazla miktarda Türkçe basılı eser ve el yazması satın almak mümkündü. 20. yüzyılda ağırlıklı olarak Leipzig’de (daha sonra Wiesbaden’de, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra) oturan Harrassowitz (yeni ve antika kitap tüccarları) şirketi, Türkçe basılı eserlerin (dergiler dahil) çoğunluğunu teslim etti. Bu, sözde Müteferrika baskılarının bir kısmı için de geçerlidir.

Müteferrika baskılar

“Müteferrika baskılar” terimi, 1729 – 1743 yılları arasında Osmanlı mahkeme memuru, diplomat ve akademisyen Macar asıllı İbrahim Müteferrika tarafından İstanbul’da devletin desteğiyle kurulan matbaada basılan, kısmen Osmanlı Türkçesi, kısmen Arapça, kısmen Farsça ve kısmen Fransızca olmak üzere 17 basılı eserden oluşan küçük bir koleksiyon grubunu ifade eder. Bunun için 1727’de Osmanlı hükümdarı III. Ahmed’den izin almıştı. Bu baskılar tabiri caizse Osmanlı ve İslam kitap basımının incunabulasıdır. Müteferrika’nın en ayrıntılı projesi, birçok haritaya sahip önemli bir coğrafi eser olan Katib Çelebis Cihannüma’nın (1732) basılmasıydı. 17 Müteferrika baskısının tamamı ve 18. yüzyıla ait hemen hemen tüm diğer Osmanlı matbaaları Türk koleksiyonunun bir parçasını oluşturmaktadır.

Süreli yayınlar ve yıllıklar

Türk koleksiyonunda ayrıca 100’e yakın Osmanlıca dergi ve Osmanlı Türkçesindeki diğer süreli yayınlar yer almaktadır. Bunlar arasında 1847’den 1918’e kadar yayımlanan Osmanlı yıllıkları (salname) özel bir konuma sahiptir. Bunlar geç Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihini araştırmak için önemli bir kaynaktır. 20. yüzyılın ikinci yarısında bu yıllıkların büyük bir kısmı Alman ve Türk antikacı kitap tüccarlarından alınabiliyordu.

Özellikler

Osmanlı devleti Türk edebiyatının bir özelliği, Osmanlı Türkçesi ile yazılmış, ancak Rumca veya Ermenice yazılmış kitap ve dergilerin bulunmasıdır. Bu yayınların hedef kitleleri Türkçe konuşan Ermeniler ve Rumlardı. Bu kitaplar ağırlıklı olarak dini içeriğe sahiptir. Bunlar arasında İncil’in ve Yeni Ahit’in çeşitli sürümleri bulunmaktadır. Yunanca yazılmış Türkçe kitaplara Karamanlidik edebiyatı denir.

Ana içerik odakları

19. ve 20. Yüzyıl boyunca, koleksiyonun ana odağı tarihi ve dini-tarihi içeriklerdi. Başlıkların çoğunluğu Osmanlı İmparatorluğu, Türkiye ve İslam tarihi alanındandır. Ayrıca dil ve edebiyat, mimarlık, sanat, arkeoloji, coğrafya, siyaset bilimi ve sosyal bilimler alanlarında çok sayıda koleksiyon grubu bulunmaktadır. Türk sanat müziği ve sanat şarkısı başta olmak üzere Türk müziğine de her zaman özel önem verilmiştir. Bununla birlikte, koleksiyonda Türk popüler şarkıları ve modern Türk müziği (arabesk müzik, rock müzik ve pop müzik) de ilgili omnibus eserleri ve monograflar şeklinde bulunmaktadır. Müzik Bölümü, batı müziği geleneğinde çalışmış veya halen çalışmakta olan çağdaş Türk bestecilerinin basılı notalarını satın alır.

Batı ve Doğu Avrupa dillerinde Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye ile ilgili çok çeşitli yayınlar Doğu Avrupa Bölümü tarafından satın alınmaktadır.

Yazmalar

Doğu ve Asya Bölümü, Türkçe el yazmalarını teknik olarak (edinme, konu bilgisi, rehberli turlar, sergiler) yönetirken, El Yazmaları ve Nadir Kitaplar Bölümü bunları yönetir ve kullanımlarından sorumludur. Doğu el yazmaları, El Yazmaları ve Nadir Kitaplar için bir sonraki Osmanlıca Eski Kitaplar ve El Yazmaları adlı makaleye bakabilirsiniz.

Çankaya’da eski osmanlı kitaplarınızı satmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Eski somanlıca kitaplar ve el yazmaları için  whatsapp numaramız üzerinden kitap fotoğraflarını bizimle paylaşabilirsiniz.

Kasım 19, 2021 | Kitap | 0

Leave a reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*